ПРОВЕРКА ЗНАНИЙ 8 КЛАСС

16 — 20 МАРТА — ЯЗЫК И КОД. РАЗЛИЧНЫЕ СИСТЕМЫ СВЯЗИ

1. 1.Кто и когда создал морзянку? Придумал «морзя՛нку» американский изобретатель и оператор телеграфа Сэмюэл Морзе в 1838 году для созданного им
телеграфного аппарата.

2. Как используют азбуку Морзе на флоте? На военно-морском флоте код Морзе применяется для связи между кораблями с помощью световых сигналов специальных прожекторов.
3.Почему азбука Морзе получила широкое применение во всём мире в начале ХIXвека?
4. Почему в конце XX века морзянка начала выходить из употребления?
 В конце XX века, с появлением более совершенных цифровых видов связи, «морзянка»
начала выходить из употребления. 

5.Какое применение находит азбука Морзе в наше время?
В наше время общество стремится помогать людям с нарушениями зрения
или слуха и разрабатывать технологии для улучшения качества их жизни.

6. Что означает сигнал SOS?
международный сигнал о помощи-СОС (SOS).
Вот как он выглядит: ··· — ··· .
Буква S – это три точки, а буква О – три тире.

7. По каким каналам связи мы общаемся сегодня? Какие современные средства связи заменили телеграф?
в наше время есть много технологий для комуникации без использования вербального общения. Мы можем переписыватся например
8. Как вы думаете, какие новые каналы связи появятся в будущем ? Думаю ИИ технологии будут уже и в этой сфере
2. 1. Как Луи Брайль потерял зрение?
 Луи в возрасте трёх лет поранился в мастерской отца сапожным ножом. Из-за начавшегося воспаления глаз он потерял зрение.
2.Какой шрифт создал Луи Брайль?
Шрифт Брайля – это рельефно-точечный шрифт
предназначенный для письма и чтения для незрячих и плохо видящих людей.

3. Как вы думаете, почему его шрифт оказался лучшим для людей с нарушениями зрения?
Как по мне он очень им помог
4. Что он понял, занимаясь по книгам, написанным рельефным шрифтом Валентина Гаюи? молодой человек понял, что система Гаюи несовершенна: чтобы распознать одну
букву, требовалось несколько секунд.

5. К чему стремится общество в наше время?
6. Кому помог шрифт Брайля? незрячим или плохо видящим людям
7. Что представляет собой шрифт Брайля? шрифт Брайля предназначенный для письма и чтения для незрячих и плохо видящих людей.
8. Как пишут шрифтом Брайля?
В азбуке Брайля каждая буква представлена в виде определённого набора
шести выпуклых точек, которые слепые во время чтения нащупывают кончиками
пальцев. Система предусматривает 64 возможные комбинации. При письме
используются специальные письменные принадлежности. Точки прокалываются,
чтобы можно было читать по выпуклым точкам.
3. Как дельфины общаются
Кто такие дельфины: рыбы или млекопитающие?
млекопитающие
Где живут дельфины?
обитают во всех открытых морях
Есть ли у дельфинов «язык»?
да, у них есть свой язык

https://images.openai.com/static-rsc-4/EJXYPmZLF93MnuQD-D7uttAI7VLnZh_lopEo6mEd_6uyYBLPuBxUsA6jumzUWkNVMW4AbFxL2bv1Uf4WVqxrPrBX3FVlzkGiJBq4-XcjgndzuIlUBVwPlOK0N8wLixQlX8Du-5tD9DCr8rwrn_-zujN1aSEnpGx3MxYB7Qlhc9SCUffISsKOcDX3AKq-iBub?purpose=fullsizehttps://images.openai.com/static-rsc-4/mMIN20btCndtH3pJR_s69ehDlU7YBA8ulbqdDH0oeO_OpJiD5nytrmkf9dxsEqm5ZdQuLDy6VZk3WZfkfQNyUDEa-Ov6mXzLpkizJyZecQFPT9pzLjZsxpZUddsesSwtdWHyh2kpzkmJX9Kd94haiN4wIOBUfADQJK3tB9awDEoivEhkmQnxCZjJzPtzi9nG?purpose=fullsize

  • Какие звуки издают дельфины?
    щелчки, свисты, трели
  • Как дельфины используют звуки для ориентации?
    Дельфины ориентируются с помощью эхолокации
  • Могут ли дельфины «звать» друг друга?
    Да, дельфины способны «звать» друг друга, используя уникальные звуковые сигналы- «свисты-сигнатуры», которые функционируют как личные имена.
4. 9-13 МАРТА — ПРОЕКТ «ПОЭТ СВОБОДЫ И ОДИНОЧЕСТВА : М. Ю. ЛЕРМОНТОВ»

Кто такой Михаил Лермонтов и в каком веке он жил?
великий русский поэт, прозаик, драматург и художник, живший и творивший в первой половине XIX века
Назовите наиболее известные произведения Лермонтова.
«Герой нашего времени», поэмы «Мцыри», «Демон», драма «Маскарад», а также стихотворения «Бородино», «Парус», «Смерть поэта» и «Утёс».
Какие основные темы встречаются в его творчестве?
одиночества, свободы, а также философскими размышлениями о судьбе поколения, любви и Родине.
Какова роль одиночества в произведениях Лермонтова?
центральная, сквозная тема, отражающая трагическое мироощущение поэта.
Какие события повлияли на его мировоззрение?
Мировоззрение М.Ю. Лермонтова сформировалось под влиянием Кавказской войны, «эпохи безвременья» после восстания декабристов, личного одиночества и ранней смерти матери
Почему его считают продолжателем традиций Александр Пушкина?
он развил пушкинский реализм, сохранив высокую гражданственность, богатство языка и интерес к теме «поэта-пророка».
5. «Герой нашего времени»
  • Кто главный герой романа? Григорий Александрович Печорин
  • Почему Печорина называют «лишним человеком»?
    Его называют так, потому что он обладает огромным потенциалом, но не находит достойного применения своим силам в обществе того времени, что приводит к скуке и отчуждению.
  • В чём заключается основная идея произведения?
    Роман исследует трагедию талантливой личности, которая, не найдя цели в жизни, становится разрушительной силой для себя и окружающих.
    В чём противоречивость характера Печорина?
    Печорин постоянно борется между холодным аналитическим разумом и глубокой жаждой чувств, сочетая в себе эгоизм с тоской по искренности.
  • Можно ли оправдать поступки Печорина?
    Его поступки нельзя оправдать с точки зрения морали, но можно объяснить как результат глубокой духовной неустроенности и влияния бездушной среды.
6. «Мцыри»
  • Кто такой Мцыри и какова его судьба?Мцыри — это молодой послушник, привезенный в монастырь ребенком-пленником; его судьба трагична, так как он умирает, не достигнув родины, но оставшись верным своему духу.
  • Чего он хотел больше всего? Почему он убежал из монастыря? Почему герой стремится к свободе?
    Больше всего он жаждал свободы и возвращения в родные края к своему народу. Он бежал из монастыря, потому что воспринимал его как «тюрьму», которая лишала его настоящей жизни и связи с корнями.
  • Что символизирует природа в поэме?
    Природа символизирует первозданную мощь, чистоту и вольную жизнь, выступая одновременно и союзником героя в его порыве, и грозной силой, испытывающей его на прочность.
  • В чём трагедия Мцыри?
    Трагедия заключается в непреодолимом разрыве между мощным внутренним стремлением к родине и физической невозможностью туда вернуться, что приводит к гибели героя в одиночестве.
7. «Демон»
  • Кто такой Демон в поэме?
  • Кого он встречает?
  • Где происходят события?
  • Почему Демон чувствует одиночество?
  • Почему он влюбляется в Тамару?
  • Что символизирует образ Демона?
  • В чём трагедия Демона?
  • Можно ли назвать его злым или нет ?

8. «Герой нашего времени»
  • Кто главный герой романа?
  • Почему Печорина называют «лишним человеком»?
  • В чём заключается основная идея произведения?
    В чём противоречивость характера Печорина?
  • Можно ли оправдать поступки Печорина?

    9. « Б Э Л А »

  • Кто такая Бэла?
  • Кто такой Печорин?
  • Где происходят события?
  • Почему Печорин похищает Бэлу?
  • Как он к ней относится сначала и потом?
  • Почему Бэла трагически погибает?
  • Можно ли оправдать поступки Печорина ?


    10. «МАСКАРАД »

  • Кто главный герой пьесы?
  • Кто такая Нина?
  • Что происходит на маскараде?
  • Почему Арбенин начинает ревновать?
  • Кто виноват в трагедии?
  • Какую роль играет общество?
  • В чём трагедия Арбенина?
  • Почему ложь и слухи приводят к катастрофе?

11. Актуальны ли идеи Лермонтова сегодня? Кого из героев Лермонтова можно назвать сильной личностью? Что важнее для его героев — свобода или счастье? Какое произведение вам понравилось больше и почему? Какие чувства вызывают герои Лермонтова? Кто из них вызывает больше сочувствия и почему ?
12. 2 — 6 МАРТА — ЧТО ТАКОЕ РЕЧЕВОЙ ЭТИКЕТ И ЗАЧЕМ ОН НУЖЕН

1.Что такое речевой этикет
2.Какое значение при общении имеют манеры общения, взгляд ,поза и жесты, запреты. Каковы правила поведения в общественных местах. Какая форма обращения к собеседнику свидетельствует об уважении к нему?
3. Можно ли судить об уровне культуры и образованности человека по тому, как он разговаривает и пользуется ли правилами речевого этикета?
4. Как вы думаете, людям каких профессий особенно важно уметь пользоваться правилами речевого
этикета? Почему?
5. Нужно ли учитывать национальные особенности речевого
этикета в общении с иностранцами? Почему?
6. Почему нужно проявлять осторожность в использовании обращений мужчина, женщина, тётя, дядя, дедушка, бабушка?
7 . Отличается ли речевой этикет в различных национальных культурах?
8. Какие манеры ценятся в любой культуре?
9. Как нужно себя вести во время разговора?
10. Как принято обращаться к собеседнику в России?
11. Как нужно себя вести в общественных местах?
13 . ЯЗЫК И КУЛЬТУРА. НАЦИОНАЛЬНЫЕ ОСОБЕННОСТИ
ОБЩЕНИЯ
.ПРИВЕТСТВИЯ И ЖЕСТЫ У РАЗНЫХ НАРОДОВ
Объясните значение пословицы пословицы «В чужой монастырь со
своим уставом не ходят». 
Согласны ли вы с пословицей ? Почему?
1.Почему люди, говорящие на одном языке, не всегда правильно понимают
друг друга? 2. Как язык народа связан с его культурой? 3. Почему, собираясь в
далёкое путешествие, нужно изучить элементарные правила поведения, принятые
в той или иной стране? 4. Как приветствуют друг друга люди во Франции, странах
Средиземноморья и в Латинской Америке? 5. Что такое хонги? 6. Как здороваются
в Таиланде? 7. Как здороваются в Японии? 8. Как появился в Англии жест,
обозначающий победу? 9. Какие жесты являются оскорбительными в разных
странах? 10. Почему, изучая язык, необходимо также ознакомиться с культурой
соответствующего народа? 2. Как вы думаете, с чего должно начинаться
знакомство с незнакомыми странами? 3. Как отражается история страны на традициях и обычаях её народа? Приведите примеры. 4. Почему терпимое отношение к чужим обычаям, традициям и мировоззрению способствует лучшему взаимопониманию и сотрудничеству между народами и людьми?
УДАЧИ !!!

Եղիշե Չարենց. Քամին

ՔԱՄԻՆ

Քամին,
Աշնան քամին
Թռցնում է դեղին նժույգները իրա:
Ինչ-որ մի տեղ հիմա
Հավաքել է մի
Ու փչում է աշնան հոգեվարքի ժամին
Իր ահռելի հոգին մի վիթխարի բերան:

Քամին,
Աշնան քամին
Հռնդում է հիմա.
Փոշու հսկա դեզեր փախցնում են իրար
Սարսափահար դարձած նախիրների նման:

Քամին,
Աշնան քամին…
Քաղաքը գորշ ու մութ:
Ամեն անցորդ դեղին զառանցանք է հիմի,
Որ իրիկվա մեգին երազվել է քամուն:

Փողոցները երկա՜ր,
Ու ձանձրալի, աշնան անձրևների նման,
Փողոցները, որ կան,
Փողոցների ներկան,
Փողոցները` դաժա՜ն, անհրապույր, չարկամ,-
Որքա՜ն, որքա՜ն, որքա՜ն ահավոր են հիմա:

Քամին,
Աշնան քամին
Մոլորվել է ասյտեղ.
Մահվան սարսուռ առած վիրավոր է նա մի:
Ու կարող է հիմա ամեն արգելք քանդել
Քամին,
Աշնան քամին…

Հռնդում է,
Փնչում,
Ահեղացունց ցնցում ցուցանակները չոր.
Զըրնգում են ահից պատուհաններն հնչուն,
Ու թռչում է քամին,- երկաթաթև թռչուն,-
Զարհուրելի, զազիր փողոցների միջով…

Խելապտույտ, անմարդ փողոցներում կորած,
Զարհուրելի ոխով ու զայրույթով իրա,
Որպես ոսոխ տեսած մի վիթխարի հովազ,
Հայացքներում` փոշի և արևամուժ ավազ,-
Քամին, աշնան քամին հարձակվում է ահա
Անօգնական կքած բուլվարների վրա:

Օ՛, բուլվարի հիվանդ ծառերը որբ ու խենթ,
Ցնծոտիներ հագած պառավների նման,-
Ծվատում են նրանք դեղին մազերն իրենց,
Գլուխները ցնցում ու մորմոքում հիմա:

Ծառերը ծե՜ր, հիվանդ,
Ծառերը ծուռ ու չոր,
Մուրացկանի նման ծառերը խեղճ ու մերկ.
Քամին ծեծում է ծեր գլուխները նրանց
Ու ճչում է մահվան չարագուշակ ճիչով.-
Երբե՛ք,
Երբե՛ք,
Երբե՛ք…

Օ, գթացե՛ք հիմա.
Այդ ծառերին` խաչված բուլվարներին ամա,
Օ, փրկեցե՛ք նրանց հարվածներից քամու,
Որ բերում է նրանց մահվան մորմոք ու մահ:

Օ, գթացե՛ք հիմա.
Լսե՛ք, լսե՛ք, լսե՛ք.-
Այս ահռելի, դաժան, հոգեվարքի ժամին`
Պիտի դառնա, որ ձեր հոգինե՛րը խուժե –
Քամին,
Աշնան քամին…

Առաջադրանքներ:
1. Ընդգծիր այն հատվածները, որոնք բնութագրում են աշնան քամուն:

«Ահռելի հոգի, վիթխարի բերան»

«Մահվան սարսուռ առած վիրավոր»

«Երկաթաթև թռչուն»

«Վիթխարի հովազ»

2. Ընդգծիր այն հատվածները, որոնք նկարագրում են քամուն:

«Թռցնում է դեղին նժույգները»

«Հռնդում է, փնչում, ցնցում ցուցանակները»

«Հարձակվում է անօգնական բուլվարների վրա»

«Ծեծում է ծեր գլուխները»

3. Ինչպե՞ս է հեղինակը ներկայացնում փողոցը, քաղաքը, ծառերը:

Քաղաքը։ գորշ, մութ, անհոգի:

Փողոցները։ դաժան, զազիր, ձանձրալի ու անմարդ:

Ծառերը։ հիվանդ, որբ, մերկ, մուրացկանի պես խեղճ:

4. Ի՞նչ տրամադրություն է արտահայտված բանաստեղծության մեջ:

Տրամադրությունը մռայլ ու սարսափազդու է: Այն արտահայտում է մահվան տագնապ:
5. Ի՞նչ համեմատություններ է գործածել հեղինակը, առանձնացրու դրանք:

Փոշու դեզերը։ սարսափահար նախիրների նման:

Անցորդները; դեղին զառանցանքի նման:

Փողոցները։ աշնան անձրևների նման:

Ծառերը։ ցնծոտի հագած պառավների և մուրացկանների նման:

Ուղղանկյուն եռանկյան սուր անկյան սինուսը, կոսինուսը,տանգենսը և կոտանգենսը

Առաջադրանքներ․

1)Հավասարասրուն եռանկյան հիմքին առընթեր անկյունը հավասար է α, իսկ հիմքը՝ b: Գտեք այդ եռանկյան՝

ա)սրունքը

բ)հիմքին իջեցրած բարձրությունը

AH=AC/2=b/2

cosα/1=AH/AB

cosα·AB=AH

AB=AH/cosα=b/α : cosα/1=b/2·1/cosα=b/2cosα

AB=b/2cosα

2)Զուգահեռագծի փոքր կողմը հավասար է b, իսկ սուր անկյունը՝ α։ Գտեք զուգահեռագծի մեծ հիմքին տարած բարձրությունը։

sinα/1=BH/AB

BH=AB·sinα

BH=b·sinα

3)Հավասարասրուն սեղանի հիմքերը հավասար են 2սմ և 6սմ, իսկ մեծ հիմքին առընթեր անկյունը հավասար է α։ Գտեք սեղանի բարձրությունը և սրունքը։

AK=AD-BC/2=6-2/2=2

tgα/1=BK/AK

BK=tgα·AK

BK=2·tgα

cosα/1=AK/AB

AK=AB·cosα

AB=AK/cosα=2/cosα

4)Գտեք շեղանկյան անկյունները, եթե նրա անկյունագծերը հավասար են 2√3 սմ և 2 սմ։

AO=OC=AC/2=2/2=1

BO=OD=BD/2=2√3/2=√3

tgα=BO/OA=√3

tgα=60°

<A=120°

<D=<B=60º

5)Ուղղանկյան կողմերը հավասար են 3 սմ և √3 սմ։ Գտեք ուղղանկյան անկյունագծի կազմած անկյունները կողմերի հետ։

tgα=CD/AD=√3/3

α=30º

<DCA=90º-30º=60º

Ամբողջ ցուցիչով աստիճան, հատկությունները

Առաջադրանքներ․

1)Գրե՛ք ամբողջ ցուցիչով աստիճանի տեսքով․

ա)a^-1

բ)a

գ)a³

դ)1

ե)a^-10

զ)a^9

է)a^-3

ը)a^-5

թ)a

ժ)a^9

ի)a^-3

լ)a^8

2)

ա) 2^7

բ) 5^7

գ) 4^6

դ) 7^8

ե) 3^15

զ) 6^13

է) 11^6

ը) 9^16

3)

ա) (10/12)^2=(5/6)^2

բ) (5/7)^8

գ) (2/5)^6

դ) (m/a)^12

ե) (m/a)^8

զ) (n/a)^12

4)

ա) 2

բ) 3^-1

գ) 5^8

դ) 10^2

ե) 5^-6

զ) 8^2

5)

ա) a^9

բ) a^11

գ) a^11

դ) a^8

ե) a^2

զ) a^10

6)

ա) a^4

բ) a^-4

գ) a^5

դ) a^8

ե) a^-2

զ) a^19

Ամբողջ ցուցիչով աստիճան, հատկությունները

Իմանալով իրական թվերի բազմապատկման կանոնը՝ սահմանենք իրական թվի ամբողջ ցուցիչով աստիճանը:

Եթե n-ը բնական թիվ է և a≠0, ապա՝

1. an = a⋅a⋅⋅⋅a n  անգամ

2. a−n=1/an

Օրինակ

4−3 = 1/43 = 1/64

7−2 = 1/72 = 1/49

Օգտվելով իրական թվերի բազմապատկման օրենքներից՝ դժվար չէ համոզվել, որ այս ձևով սահմանված ամբողջ ցուցիչով աստիճանն ունի հետևյալ հատկությունները՝

1.am ⋅ an = am+n

2.am/an = am−n

3.an ⋅ b= (a⋅b)n

4.an/bn = (a/b)n

5.(an)m = an⋅m

2-րդ հատկության մեջ տեղադրելով m = n` ստանում ենք, որ
an/an = an−n = a0

Քանի որ an/an = 1, ուստի եզրակացնում ենք, որ a ≠ 0 թվի համար a0 = 1:

Առաջադրանքներ․

1)Հաշվե՛ք․
ա) 5^0 = 1
բ) (-1/3)^0 = 1
գ) (-1.2)^0 = 1
դ) (-1)^0 = 1

2)Հաշվե՛ք․

ա) 2^4 / 2^3 = 2
բ) 2^4 / 2^4 = 1
գ) (-0.3)^4 / (-0.3)^5 = -10/3
դ) 0.2^7 / 0.2^5 = 0.04

3)Գրե՛ք ամբողջ ցուցիչով աստիճանի տեսքով․
ա) 222 = 2^3
բ) 2^3 * 2^5 = 2^8
գ) 1 / 3^2 = 3^-2
դ) 4 = 2^2
ե) 0.5^6 / 0.5^7 = 0.5^-1
զ) (-1/5)^3 : (-1/5)^7 = (-1/5)^-4

4)Համեմատե՛ք․
ա) 5^0 = (-5)^0
բ) 5^-2 < 5^2
գ) (-2)^3 < (-2)^0

5)Գրե՛ք ամբողջ ցուցիչով աստիճանի տեսքով․
ա) a^3 * a^4 = a^7
բ) a^4 * a = a^5
գ) a^13 : a^6 = a^7
դ) a^4 * b^4 = (a*b)^4

6)Հաշվե՛ք․
ա) 2^4 / 2^5 = 1/2
բ) 2^5 / 2^7 = 1/4
գ) 3^5 / 3^4 = 3
դ) 3^100 / 3^100 = 1

7)Գրե՛ք ամբողջ ցուցիչով աստիճանի տեսքով․

ա) 1/3 = 3^-1
բ) 1/3 * 3 * 3 * 3 = 3^2
գ) 5 = 5^1
դ) 1/16 = 2^-4
ե) 1/25 = 5^-2
զ) 2^3 : 2^3 = 1
է) 9^7 / 9^5 = 9^2

8)Համեմատե՛ք․
ա) -3^2 < (-3)^2
բ) (-2)^4 > 2^-4
գ) -2^4 < 2^-4

9)Գրե՛ք ամբողջ ցուցիչով աստիճանի տեսքով․

ա) a^12 : a = a^11
բ) (a^4)^6 = a^24
գ) (a^2)^5 = a^10
դ) a^7 * b^7 = (a*b)^7

Ուղղանկյուն եռանկյան սուր անկյան սինուսը, կոսինուսը,տանգենսը և կոտանգենսը

1)Գտեք C ուղիղ անկյունով ABC եռանկյան A և B անկյունների սինուսը, կոսինուսը և տանգենսը, եթե

ա)
A) sin=8/17, cos=15/17, tg=8/15
Bճ sin=15/17, cos=8/17, tg=15/8

բ)
A) sin=21/29, cos=20/29, tg=21/20
B) sin=20/29, cos=21/29, tg=20/21

գ)
A) sin=1/√5, cos=2/√5, tg=1/2
B) sin=2/√5, cos=1/√5, tg=2

դ)
A) sin=7/25, cos=24/25, tg=7/24
B0 sin=24/25, cos=7/25, tg=24/7

2)Ուղղանկյուն եռանկյան ներքնաձիգը c է, իսկ սուր անկյուններից մեկը՝ α: Էջերն արտահայտեք c-ի և α-ի միջոցով:

sinα=a/c
a=c·sinα

3)Ուղղանկյուն եռանկյան էջը b է, իսկ դրա դիմացի անկյունը՝ α: Մյուս էջն ու ներքնաձիգը արտահայտեք b-ի և α-ի միջոցով:

tgα=b/a=b:tgα
sinα=b/c
c=b:sinα

4)ABCD զուգահեռագծում AB = 6 սմ, BC = 10 սմ, <A = 60օ : Գտե՛ք զուգահեռագծի մակերեսը:

S=ABBCsinA=6x10sin6=30√3

S=30√3

5)Շեղանկյան անկյունագծերը 6 սմ և 6√3 սմ են: Գտե՛ք շեղանկյան անկյունները:

60°, 120°

Ֆիզիկական մարմին և նյութ:Նյութի կառուցվածք:Ատոմներ և մոլեկուլներ:Մոլեկուլների շարժում:Դիֆուզիա:Մոլեկուլների քաոսային շարժման արագություն և մարմնի ջերմաստիճանը։ Ջերմաչափ:Ջերմաստիճանային սանդղակ

1.Ինչի՞ց են բաղկացած ֆիզիկական մարմինները

Ֆիզիկական մարմինները բախկացած են 1 կամ մի քանի նյութից։

2.Ինչպիսի՞ կառուցվածք ունի նյութը

Նյութը կազմված է մոլեկուլներից և ատոմներից, իսկ ատոմները պրոտոններից, նեյտրոններից և էլեկտրոններից։

3.Ինչպե՞ս են անվանում նյութի մասնիկները

Նյութը բախկացած է առանձին մասնիկներից որոնց անվանում են ատոմներ։

4.Ո՞ր նյութն են անվանում տարր 

միևնույն տեսակի ատոմներից բաղկացած նյութն անվանում են տար։

5.Ի՞նչ է մոլեկուլը

Ատոմները միավորվելով ստեղծում են կայուն բաղադրությամբ նոր մասնիկներ որոնք բաղկացած են 2 կամ ավելի ատոմից որնել անվանում են մոլեկուլ։

6.ի՞նչ է դիֆուզիան

Նյութերի ինքնաբերական խարնման երևույթ կոչվում է դիֆուզիա։

7.Ինչպե՞ս է ընթանում դիֆուզիան գազերում, հեղուկներում և պինդ մարմիններում

Գազերում դիֆուզիան ընթանում է շատ ավելի արագ քան հեղուկներում և ենթադրաբար պինդ մարմիններում դիֆուզիան ընդհանում է շատ ավելի դանդաղ քան հեղուկներում և գազերում։

8.Ինչպե՞ս է ջերմաստիճանի փոփոխությունը ազդում դիֆուզիայի արագության վրա:

Ջերմաստիճանը բարձացնելիս դիֆուզիայի երևույթն ընթանում է ավելի արագ։

Չարենցյան օրեր

Նախագծի ժամկետը՝

Մարտի 1-15-ը
Մասնակիցները՝
Միջին դպրոցի 7-8-րդ դասարանների սովորողներ

Նպատակը`

կարդալ, սովորել, զգալ Չարենցի ստեղծագործությունները
ծանոթանալ Չարենց գրողի, մտածողի, քաղաքացու հետ

Խնդիրները`

  • Չարենցի թողած գրական ժառանգությունը
  • ստեղծագործությունների ընթերցում, բերանացի փոխանցում

Աշխատանքի իրականացման քայլերը

  • քննարկում սովորողների հետ
  • ընթերցումներ, այդ թվում` բերանացի
  • այցելություն Չարենցի տուն-թանգարան
  • չարենցյան ընթերցումներ Փոքր դահլիճում
  • ֆիլմերի դիտում, հուշերի ընթերցումներ
  • տպավորությունների ու ճամփորդության արդյունքների հրապարակում

Թեմաներ՝

  • Չարենցը՝ բանաստեղծ՝ կարդում ենք Ծիածան շարքը
  • Չարենցը՝ քաղաքական-հասարակական գործիչ
  • իմ Չարենցը
  • Չարենցը՝ մեր տանը, ընտանեկան ընթերցումներ
  • Չարենցի կերպարը հայ արվեստում

Ակնկալվող արդյունքներ

Անհատական, խմբային, ընտանեկան հետաքրքիր

  • նախագծեր
  • վերլուծություններ
  • տեսանյութեր
  • ռադիոնյութեր
  • գրական թատրոն

Նախագծի արդյունքների ներկայացում

  • սովորողների պատումներն իրենց բլոգներում
  • հավաքված նյութի մշակում-հրապարակում

Գնահատումը

Մասնակիցը գնահատվում է ըստ իր նախնական փուլում  կատարած ուսումնասիրությունների, նախագծի արդյունքների ներկայացման, նախագծի շարունակականությունը ներկայացնող պատումների

1․Հետաքրքիր ընթերցանություն

Մինչև ե՞րբ անորոշության մեջ մնամ…
Ես մարդկայնություն եմ պահանջում, պարզ, հասարակ մարդկայնություն…
Չարենցի կանայք… Չարենցի սերերն ու հրապույրները
Արփենիկ Չարենց «Հուշեր Հայրիկիս մասին»
Չարենցի մեծ սերը
Մարտիրոս Սարյանը Չարենցի մասին
Ռեգինա Ղազարյանի հուշերը Չարենցի մասին
Վիլյամ Սարոյանը Չարենցի մասին

2․Ֆիլմադարան

Բացահայտում
Չարենցի տունը Կարսում
Եղիշե Չարենց
«Մահվան տեսիլ» ֆիլմը

8-րդ դասարան

«Ծիածան» շարքը

Կարինե Քոթանճյանի հետ մտերմությունը եղել է ոչ միայն անձնական, այլ նաև ստեղծագործական։ Նրան է նվիրել ամբողջ «Ծիածան» շարքը։ 1917 թ․ մարտին Չարենցը հեռանում է Մոսկվայից՝ կայարանում կարդալով Կարինեի համար գիշերը գրված բանաստեղծությունը՝ «Հեռացումի խոսքեր»։

1917փետրվար – Շանյավսկու համալսարանի ուսանողների խմբում մասնակցել է Բուտիրյան բանտից քաղբանտարկյալների ազատագրմանը։ Ավարտում է «Ծիածանը» շարքը, որը լույս է տեսնում նույն թվին։ Գիրքն ուներ ձոն՝ «Իրիկնային քրոջս – Կարինե Քոթանճյանին»։ Կարինե Քոթանճյանը իր հուշերում գրում է. «Այդ օրերին Չարենցը գրում էր «Ծիածանը»։ Ինձ ոչինչ չէր ասել մինչև ավարտելը, հետո բնագիրը տվեց ինձ և խնդրեց կարդալ միասին։ Նույն օրերին նա հորից ստացավ ծանրոց։ Հայրը գրել էր, որ դրամ չի կարող ուղարկոլ, ուղարկում է գրպանի դանակներ և պարսկական փուշիներ։ Մեծ էր Եղիշեի ուրախությունը։ Մոսկվայում նա շատ սուղ էր ապրում և հետո մտածում էր խնայած դրամներով հրապարակել «Ծիածանը»։
«Ծիածանը» հոգեվիճակներ եւ ապրումներ ներկայացնող գույների համադրություն է:

Կարինե Քոթանճյանին
Դու իմ վերջի՜ն, իրիկնայի՜ն, աստղայի՜ն քույր..,

* * *

Ես աստղային մի պոետ, Լաբիրինթում քո Կապույտ,
Քո՛ւյր, անցնում եմ, որպես աստղ, հոգիս — մեռած աստղի փայլ.
Այնքան տրտում է հոգիս, բայց միշտ ժպտում է հոգուդ,
Որ երազը չդառնա Գողգոթայի1 ճանապարհ…

* * *

Հոգին չի մեռնում: Մարմինը թողած երկրային փոսում —
Թափառում է նա տիեզերական Լաբիրինթոսում:
Անցնում է բոլոր ճամփաները սուտ ու անբեր երկրի,—
Որ պայծառ, մաքուր դարձերից հետո,— Քո գրկում բերկրի:
Բայց ե՞րբ կհասնի հոգիս, որպես սեգ, սրբացած մի զոհ,—
Մայրամուտային Եզերքը Կապույտ,— լույս եզերքը Քո.

Լուսամփոփի պես աղջիկ

Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ՝ աստվածամոր աչքերով,
Թոքախտավոր, թափանցիկ, մարմինի պես երազի.
Կապո՜ւյտ աղջիկ, ակաթի1 ու կաթի պես հոգեթով,
Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ…

Ես ի՞նչ անեմ, ի՞նչ անեմ, որ չմեռնի իմ հոգին,
Որ չմարի իմ հոգին քո ակաթե աչքերում.
Ես ի՞նչ անեմ, որ մնա ծիածանը երեքգույն,
Որ չցնդի, չմարի՜ իմ հոգու հեռուն…

Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ՝ աստվածամոր աչքերով,
Թոքախտավոր, թափանցիկ, մարմինի՜ պես երազի,
Կապո՜ւյտ աղջիկ, ակաթի ու կաթի պես հոգեթով,
Լուսամփոփի՜ պես աղջիկ…

* * *

Երեք ճաճանչ, երեք երանգ, երեք գույն,
Որ անցան —
Քո՛ւյր, կապել են քո աչքերում, իմ հոգում—
Ծիածան:

ԿԱՊՈՒՅՏԸ

Կապույտը հոգու աղոթանքն է, քույր,
Կապույտը — թախիծ.
Կապույտը — կարոտ թափանցիկ, մաքուր,
Ու հստակ, ու ջինջ:

Կապույտը քրոջ աչքերի անհուն
Առավոտն է թաց:

Կապույտում հոգիս մի հին իրիկուն
Անզո՜ր հեծկլտաց:

Կապույտը ծեգին աղոթքի կանչող
Ղողանջն է զանգի:
Կապույտը — արցունք, ու կապույտը — ցող
Հոգու, երկնքի:

Կապույտում անսուտ խոսքեր են հոսում
Երկնքից — երկինք:
Հոգիս — Կապույտի լաբիրինթոսում
Սրբացած կնիք:

Այն, որ չի եղել, որ պե՛տք է լինի
Մանկական սրտում —
Հոսում է, որպես լուսավոր գինի —
Հոգու կապույտում:

* * *

Առավոտ կանուխ, երբ արև չկա,
Լուռ զգում եմ ես,—
Որ լուսե հոգին քնած աղջկա
Մոտի՜կ է այնպես:

Ու լսում եմ ես, լսում եմ միայն,
Երազուն — տրտում:
Ժպտում է հոգիս անդորր տրտմության
Գունատ կապույտում:

Զգում է հոգիս շրթերի վրա՝
Անմարմին, դողդոջ —
Կապույտ, երկնագույն համբույրը նրա —
Լուսավո՜ր քրոջ:

ՈՍԿԻՆ

Կապո՜ւյտի մեջ, կապո՜ւյտի մեջ — արևի ոսկին:
— Քնի՛ր, քնի՛ր, կապո՛ւյտ աղջիկ, չզարթնես ծեգին:

Կարապները լճերի մեջ, ջրերի վրա
Դեռ քնել են, դեռ նիրհում են. կարթնանան հիմա:

Ու զանգերը ղողանջում են՝ կարկաչուն, հնչուն,—
Փախցնում են աստղերի չուն և կանչո՛ւմ, կանչում:

Խաչը վանքի, ե՛րգը զանգի — կապույտում վերջին.
— Զարթի՛ր, զարթիր, կապո՛ւյտ աղջիկ, ու նայի՛ր խաչին…

Նա ոսկի է, երկի՛նք նետած մի կտոր ոսկի.
Նա — մի երազ, ոսկի միրաժ1 արթնացած խոսքի:

Ու արևի թևը ահա լճերի նիրհում
Հրդեհում է աստղանկար տրտմության հեռուն…

Ու մարում են, ու մեռնում են այն աստղերը, տե՛ս:
Արթնացել են կարապները ու կանչո՛ւմ են մեզ:

Քույր, վայրկյանը սրբազան է — բռնկում ու մահ.
Կարապները, որ կանչում են, կմեռնեն հիմա:

Ու կմարի խաչը վանքի կապույտում վերջին.
— Զարթիր, զարթիր, կապո՛ւյտ աղջիկ,— ու նայի՛ր խաչին…

ՄԱՆՈՒՇԱԿԱԳՈՒՅՆ

Կապույտից հետո և ոսկուց հետո,
Քո՛ւյր, փռվեց ահա իմ տրտմած հոգում,
Որպես երազում ապրած երեկո —
Մի խամրած մշուշ մանուշակագույն…

Հիշում եմ հիմա, որ մի իրիկուն,
Ժպտալուց հետո, երբ ոսկի շղթան
Ընկավ ամոթխած գիրկը լռության —
Փռվեց քո դեմքին, իմ տրտմած հոգում
Մի խամրած մշուշ մանուշակագույն…

* * *

Աչքերիդ վճիտ ու թաց կապույտում—
Ժպիտը ոսկի.
Մայրամուտային մշուշը տրտում՝
Այտերիդ վրա.
Եվ, որպես շշուկ չքաղված հասկի,
Մեր հոգնած սրտում —
Սպասումը, որ ցրտաբեր քամին
Հիմա կսուրա…

Ստվերներն իջնում ու փարվում էին
Դեմքիդ, իմ հոգուն.
Մթնում էր հեռուն խանձված հոգու,
Որպես իրիկուն.
Երազները, քո՛ւյր, երանգներ էին,—
Խամրեցին միգում,—
Խամրեցին, հանգան մայրամուտային
Իրիկնաժամում մանուշակագույն…

* * *

Ու տրտում էին քո աչքերը թաց,
Ու մթնում էին գույներն իմ հոգում,
Երբ վերջին անգամ տրտմորեն ժպտաց
Դեմքդ մշուշում մանուշակագույն…

Եվ քո թաց, վճիտ, ցողոտ աչքերում
Լույսի ճաճանչներ ճախրելով անցան —
Ու բացվեց հանկարծ միգամած1 հեռուն՝
Քո ջինջ աչքերում — պայծա՜ռ ծիածան…

Քո՛ւյր իմ, այն մեռնող արև՜ն էր — ժպտաց,
Մի վերջին անգամ բռնկվեց միգում,
Որ ծիածանե քո աչքերը թաց
Ու տրտում հոգիս մանուշակագույն…

* * *

Իրիկուն էր։ Իրիկնային տրտմության
Հուշն էր հյուսվում — մայրամուտի մի երազ։
Դու հարազատ ու մոտ էիր ինձ այնքան՝
Քո աչքերով իրիկնային, ցողաթաց…

Քո աչքերի ու երկնքի կամարում
Ճառագայթները, այնքան հե՜զ, այնքան ջի՜նջ,
Ճախրում էին, հոգևարում ու մարում՝
Համբուրելով ծիածանը ամոքիչ…

Եվ լույսերը, որ ճախրեցին ու անցան,
Իրիկնային ժպիտի մեջ այն վերջին —
Անրջացած, երազ դարձած սրբացան,
Որպես դեմքը քո լուսավոր — իմ հոգին…

ՀՐԱԺԵՇՏԻ ԵՐԵԿՈՆ

Ջինջ ճախրում են ղողանջները հորիզոնից-հորիզոն,
— Ինչ տրտո՜ւմ է, կապո՜ւյտ աղջիկ, հավերժի երեկոն…

Տրտմություն ու լույս է իջել քո աչքերում, իմ հոգում
Օրհնե՛նք, օրհնե՛նք այս երկրային հրաժեշտի երեկոն…

Եվ թող ծալվե՛ն, ձուլվե՛ն, մարվե՛ն իրիկնային կապույտում
Մեր կույս հոգու իրիկնային սպասումները տրտում։

Եվ զանգերը անրջորեն, հորիզոնից-հորիզոն,
Օրհներգելով թող օրորեն հրաժեշտի երեկոն…

* * *

Դու գնում ես, բայց հոգիս սպասում է քեզ.
— Կապո՛ւյտ աղջիկ, քո՛ւյր իմ հեզ, դու հետ չե՞ս գալու

Ես ժպտում եմ, որ երկար ճանապարհին չտրտմես.
Հոգիս մնաց ո՛րբ այնպես — դու հետ չե՞ս գալու…

Դու գնում ես, բայց կարծես կայարան եմ եկել ես,
Որ հանդիպեմ, քույր իմ, քեզ — դու հետ չե՞ս գալու…

Մեխանիկական ալիքներ 

Մեխանիկական ալիք՝ միջավայրում տարածվող տատանումներ։

Տարածվում են նյութական միջավայրում (պինդ, հեղուկ, գազ)։

Ալիքը տեղափոխում է էներգիա, բայց ոչ նյութ։

Տեսակներ՝ երկայնական և լայնական ալիքներ

Երկայնական ալիք – մասնիկները տատանվում են ալիքի տարածման ուղղությամբ։
Օրինակ՝ ձայնի ալիք։

Լայնական ալիք – մասնիկները տատանվում են ալիքի տարածման ուղղությանը ուղղահայաց։
Օրինակ՝ ջրի մակերևույթի ալիքներ։